De provincie Utrecht wil tempo maken met de opwek van schone energie. Hiervoor is het nodig dat de plannen voor zonne- en windenergie concreet worden.
Deze plannen zijn ook van belang voor onze Regio Amersfoort. Om helderheid scheppen in welke gebieden windenergie het meest kansrijk is, worden komende maanden de milieueffecten onderzocht (planMER). Ook wordt gekeken waar lokale initiatiefnemers zoals energiecoöperaties al plannen hebben en welke plannen tijdig aangesloten kunnen worden op het stroomnet. Daarnaast is de provincie ook gestart met de voorbereiding van een participatieproces, waarbij alle inwoners uit de provincie Utrecht de mogelijkheid krijgen advies te geven aan de provincie over windenergie.
Meer informatie of vragen? Wil u meer weten over de plannen van de provincie en het participatieproces? Kijk dan op de website van de provincie Utrecht.
Meer weten over de RES in onze regio of heeft u vragen? Kijk op onze website of stuur een mail met uw vraag naar info@bureauregioamersfoort.nl.
Alle RES-regio’s in Nederland stellen voor 1 juli een voortgangsrapportage op van hun Regionale Energiestrategie (RES).
De rapportage van de Regio Amersfoort laat zien dat in onze regio de voortgang in de grootschalige opwek van zonne- en windenergie stagneert. Om de gezamenlijke doelstelling die in 2021 in de RES 1.0 is vastgesteld voor 2030 te realiseren, is het noodzakelijk om de komende jaren de uitvoering te versnellen.
De RES vloeit voort uit de afspraken die zijn gemaakt in het Klimaatakkoord om in Nederland voor 2030 35 TWh duurzame energie op te wekken via grootschalige bewezen technieken: windturbines en zonnepanelen. De colleges en volksvertegenwoordigers die samen de energieregio Amersfoort vormen hebben die afspraak ondersteund, en in 2021 als doel vastgesteld om in onze regio 0,5 TWh op te wekken. Vanuit dat doel is de regio op zoek gegaan naar kansrijke zoeklocaties en wil de regio stappen zetten om in 2030 ten minste 49% CO₂-reductie te realiseren t.o.v. 1990.
Voortgang stagneert
Uit deze voortgangsrapportage blijkt dat de grootschalige opwek van zon op dak en veld tot 2020 in de regio fors is toegenomen. Sinds 2021 laat de groei van zon op dak een afvlakking zien. Een mogelijke oorzaak is het afkondigen van netcongestie in 2021. Hierdoor kan grootschalige opwek niet altijd worden aangesloten op het elektriciteitsnetwerk. In de Regio Amersfoort is tot nu geen windturbine gerealiseerd. De gemeente Amersfoort onderzoekt welke maatregelen nodig zijn voor de realisatie van twee windturbines bij het bedrijventerrein Isselt. Ook start Rijkswaterstaat een verkenning naar de mogelijkheden van windturbines langs de A28 en het defensieterrein De Vlasakkers. Om het regionale doel te halen moet voor deze beide projecten voor 2025 een vergunningsaanvraag ingediend zijn.
Warmte toegevoegd aan de RES
Naast de opgave voor grootschalige opwek van duurzame energie met zon en wind is de afgelopen twee jaar ook onderzocht welke regionale bronnen kunnen bijdragen aan de warmtetransitie. Uit onderzoek blijkt dat aquathermie (warmte uit water) uit de Eem en het Eemmeer in de regio wezenlijk kunnen bijdragen aan de warmtetransitie. Dat geldt in de toekomst ook voor geothermie. Daarnaast willen we ook de mogelijkheden van groen gas verder verkennen.
Kansen om mee te doen
We realiseren ons goed dat de energietransitie niet alleen een technisch, infrastructureel en economisch vraagstuk is. Het is ook een maatschappelijk vraagstuk dat heel wat losmaakt. Door de impact die het heeft op onze leefomgeving en levens, is het belangrijk dat iedereen die dat wil, mee kan doen. Daarom is in 2022 een stakeholderoverleg in het leven geroepen. Het doel van het overleg is om met regionale stakeholders te reflecteren op de energietransitie en de bestuurders van de RES Amersfoort te adviseren. Belanghebbenden die een lokaal of eigen belang vertegenwoordigen, krijgen een plek in het participatieproces zodra een zoekgebied een project wordt. En er zijn kansen om als buurt mee te profiteren van de opbrengsten van energieopwekking. Niet alleen de opbrengst aan energie, maar ook door mee te delen in de winst.
Voortgangsrapportage
Elke twee jaar geven de 7 gemeenten van de energieregio Amersfoort, het waterschap en provincie in een voortgangsrapportage aan hoe ver ze zijn met de uitvoering van de RES. Wilt u weten wat de RES Regio Amersfoort heeft bereikt? En wat zij de komende 2 jaar gaat doen om de doelstelling te behalen? Download nu de Voortgangsrapportage (deel A) en Stappenplan (deel B). Meer informatie in 1 overzicht vindt u in de infographic.
De informatieavond over de Regionale Energie Strategie in Regio Amersfoort was op afgelopen 17 april.
Bijna 70 volksvertegenwoordigers van de 7 regiogemeenten, de provincie Utrecht en het Waterschap waren in de Expo in Hoevelaken om bijgepraat te worden over de huidige stand van zaken rondom PlanMer, RES 2.0 en 3.0. Ook konden raadsleden van de gelegenheid gebruikmaken om hun perspectief over de RES te delen met alle aanwezigen. Tot slot kon het gezelschap reageren op 3 stellingen. Al met al een informatieve avond!
Provincie Utrecht vindt het belangrijk dat energie voor alle inwoners betaalbaar blijft én duurzaam opgewekt wordt.
In ons nationaal Klimaatakkoord en de Regionale Energie Strategie (RES) hebben provincie en gemeenten samen afgesproken om energie op te wekken met zonnepanelen én windmolens. Windenergie is nodig om de kosten laag te houden maar ook om het energienet beter te benutten. De verhouding tussen zonnepanelen en windmolens raakt in de provincie Utrechtechter uit balans. Hierdoor kan de levering van energie steeds moeilijker worden. Provincie Utrecht wil daarom helderheid scheppen in welke gebieden windenergie mogelijk is. Hiervoor zijn milieuonderzoeken nodig.
Meer onderzoek…
De komende periode worden deze onderzoeken door een onafhankelijk bureau opgesteld. Dit wordt een Milieu Effect Rapport (MER) genoemd. Gemeenten kunnen deze informatie gebruiken om zelf met windenergie aan de slag te gaan of dit door ons te laten doen. We starten met de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). Deze notitie ligt vanaf donderdag 23 februari 2023 tot en met woensdag 5 april 2023 ter inzage. In de NRD is te lezen welke milieueffecten onderzocht worden, hoe dit gebeurt en voor welke gebieden. U kunt de notitie inzien en erop reageren door een zienswijze te delen. Uw zienswijze kan leiden tot aanpassingen in de definitieve uitvoering van de milieuonderzoeken. Nadat de NRD halverwege dit jaar is vastgesteld, worden deze onderzoeken door een onafhankelijk bureau uitgevoerd. Het bureau zal met deze informatie een MER opstellen.
Waarom meer windenergie
Windenergie biedt kansen voor gemeenten en inwoners. Voor de provincie Utrecht is een belangrijk uitgangspunt dat de windmolen minimaal voor 50% in bezit komt van de lokale gemeenschap. Gemeenten en inwoners gaan dan zelf bepalen wat er met de opbrengsten van de windmolen gedaan wordt. Zo kunnen de opbrengsten bijvoorbeeld worden ingezet om energiearmoede tegen te gaan of om maatschappelijke voorzieningen te ondersteunen. Met de inzet van windmolens in lokaal beheer zorgen provincie, gemeenten en inwoners er samen voor dat energie in de toekomst beschikbaar en betaalbaar blijft.
Waarom een Milieu Effect Rapportage?
De rapportage schept duidelijkheid voor gemeenten, inwoners en bedrijven. Het geeft inzicht in de milieugevolgen op het gebied van geluid, gezondheid, natuur en vele andere onderwerpen. Deze kennis van de gebieden is nodig om keuzes te kunnen maken én om de gezamenlijk afgesproken doelstellingen in 2030 te kunnen halen. Naast de milieuonderzoeken die gedaan worden, gaan we ook in gesprek met gemeenten en regionale partijen om te vernemen welke randvoorwaarden voor hen van belang zijn, zoals bijvoorbeeld het tegengaan van energiearmoede of de uitwerking van het uitgangspunt van 50% lokaal eigenaarschap. Via een enquête zullen we ook bij inwoners ophalen welke criteria van belang zijn voor de keuze waar windenergie komt. Al deze informatie samen zorgt ervoor dat eind 2023 / begin 2024 een keuze gemaakt kan worden over randvoorwaarden en locaties voor windenergie.
Ook deze stukken komen ter inzage te liggen en daar kan iedereen op reageren. Provincie of gemeenten kunnen daarna de uitkomsten van de milieuonderzoeken gebruiken voor de lokale participatie. Dat is dan ook het moment dat op lokaal niveau rondom de gekozen locaties participatie zal gaan plaatsvinden.
Op dinsdagavond 22 november kwamen in de Expo in Hoevelaken zo’n 120 raads-, staten- en AB-leden, bestuurders en belanghebbenden uit Regio Amersfoort bij elkaar over de energietransitie.
Een avond lang kennis opdoen en meningen delen over de energietransitie, en van elkaar horen hoe we omgaan met de vraag vanuit de provincie om extra locaties voor windmolens. Het was een enerverende en informatieve avond, met veel gelegenheid om met elkaar in gesprek te gaan.
Regionale bijeenkomst
De eerste expert op het podium was Ruth Noorduyn die namens het Nationaal Programma RES kwam vertellen over de vraag vanuit het Klimaatakkoord, de stand van zaken in andere regio’s en hoe het nu toch zit met wind op zee. Vervolgens was het podium aan zes belanghebbenden die hun ideeën over de energietransitie pitchten, waarna de raadsleden in de gelegenheid waren om hen te bevragen. Omdat het een regionale bijeenkomst was, waren dit stakeholders met een gemeentegrensoverstijgend belang zoals LTO, Jong RES, Natuur en Milieu Federatie Utrecht, Windalarm, Extinction Rebellion en Energie van Utrecht.
Extra windlocaties
Na de pauze, waar volksvertegenwoordigers kraampjes konden bezoeken van de stakeholders, NP RES en ook TenneT en Stedin over netcongestie, was een presentatie van Lambert Schuldink, bestuurslid van de energiecooperatie Nieuwleusen. En vertelden bestuurders welk antwoord zij komende week aan de provincie gaan sturen, als het gaat om extra windlocaties. De avond werd afgesloten met een vooruitblik naar de RES 2.0 vanuit het regiobureau, en de mogelijkheid om de gedeputeerde vragen te stellen over het proces na 1 december bij de provincie, en wat zij gaan doen als de opbrengst aan nieuwe windlocaties tegenvalt.
Ligt de Regionale Energie Strategie van de 3 RES-regio’s U16, Amersfoort en Foodvalley op koers? Nog niet. Dat blijkt uit de tussenbalans van de provincie Utrecht.
In de RES 1.0 hebben provincie, gemeenten en waterschappen in 3 RES-regio’s U16, Amersfoort en Foodvalley met elkaar afgesproken hoeveel duurzame energie ze in 2030 opwekken. De provincie heeft een tussenbalans opgesteld om te zien of de RES’en op koers liggen. Uit deze tussenbalans blijkt dat RES U16, RES Regio Amersfoort en de 3 Utrechtse gemeenten in RES Foodvalley een extra inspanning moeten doen om de klimaatdoelen voor 2030 te halen. Met name de planvorming rond windenergie blijft achter.
Meer locaties voor wind
Gemeenten, waterschappen en provincie spraken in de RES 1.0 af om in de 3 Utrechtse RES-regio’s samen in totaal 2,4 TWh zonne- en windenergie op te wekken in 2030. Naar verwachting wordt met de huidige voortgang iets meer dan de helft hiervan gerealiseerd. De provincie roept gemeenten op om voor 1 december met meer locaties voor wind te komen en om bestaande plannen sneller op te pakken en biedt hiervoor ondersteuning aan.
Ga in gesprek met de raad
De provincie heeft een inventarisatie laten opstellen van locaties in de provincie waar technisch gezien wind mogelijk is. Hieruit kwam een groslijst van ruim 70 potentiële locaties naar voren. De provincie gaat de komende tijd 1 op 1 in gesprek met gemeenten over potentiële windlocatie(s) en hoe die in relatie staan tot participatietrajecten die al hebben plaatsgevonden. De provincie roept de gemeenten op om het gesprek met hun raden aan te gaan over bestaande en extra locaties en om voor 1 december aan te geven welke windlocatie(s) ze gaan ontwikkelen met daarbij een tijdsplanning.
Netbeheerder Tennet zoekt partijen die flexibel met hun vraag naar- en aanbod van elektriciteit om kunnen gaan. Dit doen zij in het kader van congestiemanagement. Dat is een tijdelijke oplossing voor het huidige capaciteitsprobleem op het elektriciteitsnet.
Flexibiliteit op piekmomenten
Om het capaciteitsprobleem structureel op te lossen, vinden er investeringen plaats om het net te versterken en uit te breiden, maar die nemen veel tijd in beslag. Daarom verkent TenneT of klanten aangesloten op het elektriciteitsnet tegen een vergoeding flexibel kunnen omgaan met hun vraag of aanbod. Dit betekent dat bij een dreigende overbelasting aan die partijen wordt gevraagd om tijdelijk minder aan het net te leveren of juist meer af te nemen. Door het inzetten van flexibiliteit op piekmomenten ontstaat er meer ruimte op het net om nieuwe partijen aan te sluiten.
TenneT verwacht dat flexibiliteit een aanzienlijke bijdrage kan leveren om het elektriciteitsnet intensiever te benutten en daarmee versneld extra aansluitcapaciteit beschikbaar te stellen. Eerder startte TenneT daarom al een soortgelijk onderzoek in Brabant en Limburg. In Zeeland is het onderzoek afgerond. Daar worden de voorbereidingen getroffen om op termijn flexibiliteit in te gaan zetten bij schaarse netcapaciteit.
Deelnemen?
Denkt u dat uw bedrijf of organisatie in aanmerking komt voor flexibel elektriciteitsgebruik? Vul dan de vragenlijst in op de website van TenneT. Invullen is mogelijk tot en met vrijdag 17 juni. Voor deelname aan deze consultatie moet u minimaal 1 MW aan flexibel vermogen kunnen aanbieden.
Om als Regio Amersfoort over te stappen op duurzame energie, is energie uit zon en wind nodig. Als regio maakten we in 2021 een Regionale Energie Strategie (RES) en lokale uitnodigingskaders.
De RES Regio Amersfoort wil in 2030 minstens 0,5 terawattuur (TWh) elektriciteit opwekken met duurzame energiebronnen. Kansrijke locaties worden in de RES een zoekgebied genoemd. In een zoekgebied kijken we of opwekken van duurzame energie haalbaar, betaalbaar en wenselijk is. Gemeenteraden, Provinciale Staten en algemeen bestuur van het waterschap stelden in de zomer van 2021 de RES 1.0 vast. Op dit moment werken we als regio naar de RES 2.0. Die moet op 1 juli 2023 zijn vastgesteld.
IJkmomenten
Om te weten waar we staan monitoren we de voortgang en haalbaarheid van plannen en kansen die in de RES 1.0 zijn opgenomen. Voor de voortgang van de RES 1.0 gebruiken we ‘ijkmomenten’. Het eerste ijkmoment is het eind van het eerste kwartaal, en is beschreven in een voortgangsrapportage. Dat laat zien dat het aantal zoekgebieden en het bijbehorende aantal TWh in de regio daalt. Toen de colleges de RES 1.0 vaststelden was er 0,96 TWh aan mogelijke initiatieven beschikbaar. Bij dit eerste ijkmoment is dit gedaald naar 0,64 TWh. Dit komt voornamelijk door gemeenteraden die zoekgebieden zoals opgenomen in de RES 1.0 uitsloten. Een positieve ontwikkeling is dat zon-op-dak flink meer werd.
Voortgang in beeld
Het einde van het tweede kwartaal 2022 is het tweede ijkmoment. Dan brengen we in beeld wat de gevolgen zijn van de coalitieakkoorden van de nieuwe colleges voor het doel, en wat de status is van initiatieven en kansen die in de RES 1.0 zijn benoemd. Hiervoor is een aantal onderzoeken gestart. Zo brengen we de voortgang en nieuwe kansen van het benutten van daken van grote gebouwen in beeld. Met zonnedakje.nl hebben we hier inzicht in. De haalbaarheid en kosten van het overkappen van parkeerplaatsen met zonnepanelen onderzochten we ook. Voor twee zoekgebieden voor zonne- en windenergie wordt in beeld gebracht welke ruimtelijk en technische (on)mogelijkheden er zijn. Dit doen we in het gebied langs de A28 tussen Zeist en Amersfoort en langs het spoor tussen Amersfoort en Soest ter hoogte van de Vlasakkers.
Status beoordelen
We verwachten de resultaten van de onderzoeken in 2022. De resultaten zijn openbaar, ook bewoners, ondernemers en belanghebbenden kunnen deze inzien. Als een gebied om ruimtelijk/technische redenen onhaalbaar is, valt het af. Over de gebieden waar wel mogelijkheden worden gezien, wordt een bestuurlijk besluit over het vervolg genomen. Dan volgt ook het besluit hoe een vervolgproces er uit ziet, welke stappen er nog moeten worden gezet, welke beslismomenten er zijn en hoe inwoners en belanghebbenden kunnen meepraten. Bij het derde ijkmoment (eerste kwartaal 2023) beoordelen we de status van initiatieven en hoe deze in de RES 2.0 worden verankerd. Bij het vierde ijkmoment (tweede kwartaal 2023) wordt de RES 2.0 vastgesteld.
Het Klimaatprogramma in de Regio Amersfoort was het thema van een digitale informatiebijeenkomst op 17 februari 2022. Op het programma stonden onder meer de Regionale Energie Strategie en aqua- en geothermie in Regio Amersfoort.
Ook de ontwikkelingen rondom de netcongestie kwamen aan de orde. Organisator Bureau Regio Amersfoort nodigde naast raadsleden van onze regiogemeenten ook statenleden van de provincie Utrecht en de leden van het algemeen bestuur van het waterschap Vallei en Veluwe uit.
Het elektriciteitsnetwerk is vol en daardoor komen de klimaatdoelstellingen in gevaar. Wethouder Jansen heeft daarom met 25 andere gemeenten een motie ingediend in de VNG ledenvergadering.
De motie is door alle gemeenten aangenomen. Dit betekent dat Rob Jetten, de nieuwe minister van Klimaat en Energie, binnen 6 maanden met een plan moet komen om de capaciteit van het netwerk te vergroten. Lees het persbericht.
